John 6
1AfterΜετὰthese thingsταῦταwent awayἀπῆλθενὁJesusἸησοῦςoverπέρανtheτῆςSeaθαλάσσηςτῆςof GalileeΓαλιλαίαςτῆςof TiberiasΤιβεριάδος.
2Was followingἠκολούθειnowδὲHimαὐτῷa crowdὄχλοςgreatπολύς,becauseὅτιsawἐθεώρουνtheτὰsignsσημεῖαwhichἃHe was doingἐποίειuponἐπὶthoseτῶνbeing sickἀσθενούντων.
3Went upἀνῆλθενnowδὲonεἰςtheτὸmountainὄροςJesusἸησοῦς,andκαὶthereἐκεῖHe was sittingἐκάθητοwithμετὰtheτῶνdisciplesμαθητῶνof Himαὐτοῦ.
4WasἦνnowδὲnearἐγγὺςtheτὸPassoverπάσχα,theἡfeastἑορτὴof theτῶνJewsἸουδαίων.
5Having lifted upἐπάραςthenοὖνtheτοὺςeyesὀφθαλμοὺςὁJesusἸησοῦςandκαὶhaving seenθεασάμενοςthatὅτιa greatπολὺςcrowdὄχλοςis comingἔρχεταιtoπρὸςHimαὐτὸνHe saysλέγειtoπρὸςPhilipΦίλιππον·From whereΠόθενshall we buyἀγοράσωμενbreadἄρτουςthatἵναmight eatφάγωσινtheseοὗτοι;
6ThisτοῦτοnowδὲHe was sayingἔλεγενtestingπειράζωνhimαὐτόν,HeαὐτὸςforγὰρknewᾔδειwhatτίHe was aboutἔμελλενto doποιεῖν.
7AnsweredἀπεκρίθηHimαὐτῷPhilipΦίλιππος·Two hundredΔιακοσίωνdenarii worthδηναρίωνof loavesἄρτοιnotοὐκare sufficientἀρκοῦσινfor themαὐτοῖςthatἵναeachἕκαστοςlittle [piece]βραχύoneτιmight receiveλάβῃ.
8Saysλέγειto Himαὐτῷoneεἷςofἐκtheτῶνdisciplesμαθητῶνof Himαὐτοῦ,AndrewἈνδρέαςtheὁbrotherἀδελφὸςof SimonΣίμωνοςPeterΠέτρου·
9IsἜστινa little boyπαιδάριονhereὧδεwhoὃςhasἔχειfiveπέντεloavesἄρτουςbarleyκριθίνουςandκαὶtwoδύοsmall fishὀψάρια·butἀλλὰtheseταῦταwhatτίareἐστινforεἰςso manyτοσούτους;
10SaidεἶπενὁJesusἸησοῦς·MakeΠοιήσατεtheτοὺςmenἀνθρώπουςto reclineἀναπεσεῖν.There wasἦνnowδὲgrassχόρτοςmuchπολὺςinἐνtheτῷplaceτόπῳ.Reclinedἀνέπεσανthereforeοὖνtheοἱmenἄνδρεςtheτὸνnumberἀριθμὸνaboutὡςfive thousandπεντακισχίλιοι.
11TookἔλαβενthenοὖνtheτοὺςloavesἄρτουςὁJesusἸησοῦςandκαὶhaving given thanksεὐχαριστήσαςHe distributedδιέδωκενto thoseτοῖςrecliningἀνακειμένοις,likewiseὁμοίωςalsoκαὶofἐκtheτῶνfishὀψαρίωνas much asὅσονthey wishedἤθελον.
12Whenὡςnowδὲthey were filledἐνεπλήσθησανHe saysλέγειto theτοῖςdisciplesμαθηταῖςof Himαὐτοῦ·Gather togetherΣυναγάγετεtheτὰhaving been over and aboveπερισσεύσανταfragmentsκλάσματα,so thatἵναnothingμήanythingτιmay be lostἀπόληται.
13They gathered togetherσυνήγαγονthereforeοὖν,andκαὶfilledἐγέμισανtwelveδώδεκαhand-basketsκοφίνουςof fragmentsκλασμάτωνfromἐκtheτῶνfiveπέντεloavesἄρτωντῶνbarleyκριθίνωνwhichἃwere over and aboveἐπερίσσευσανto thoseτοῖςhaving eatenβεβρωκόσιν.
14Theοἱthereforeοὖνpeopleἄνθρωποιhaving seenἰδόντεςwhatὃHe had doneἐποίησεν[the] signσημεῖονwere sayingἔλεγονὅτιThisΟὗτόςisἐστινtrulyἀληθῶςtheὁprophetπροφήτηςwhoὁis comingἐρχόμενοςintoεἰςtheτὸνworldκόσμον.
15JesusἸησοῦςthereforeοὖνhaving knownγνοὺςthatὅτιthey are aboutμέλλουσινto comeἔρχεσθαιandκαὶto seizeἁρπάζεινHimαὐτὸνthatἵναthey might make [Him]ποιήσωσινkingβασιλέαwithdrewἀνεχώρησενagainπάλινtoεἰςtheτὸmountainὄροςHimselfαὐτὸςaloneμόνος.
16WhenὩςnowδὲeveningὀψίαit becameἐγένετοwent downκατέβησανtheοἱdisciplesμαθηταὶof Himαὐτοῦtoἐπὶtheτὴνseaθάλασσαν,
17andκαὶhaving enteredἐμβάντεςintoεἰςa boatπλοῖονthey were goingἤρχοντοoverπέρανtheτῆςseaθαλάσσηςtoεἰςCapernaumΚαφαρναούμ.Andκαὶdarkσκοτίαalreadyἤδηit had becomeἐγεγόνειandκαὶnotοὔπωhad comeἐληλύθειtoπρὸςthemαὐτοὺςὁJesusἸησοῦς,
18ἥAndτεthe seaθάλασσαby a windἀνέμουstrongμεγάλουblowingπνέοντοςwas agitatedδιεγείρετο.
19Having rowedἐληλακότεςthereforeοὖνaboutὡςstadiaσταδίουςtwentyεἴκοσιfiveπέντεorἢthirtyτριάκονταthey seeθεωροῦσιντὸνJesusἸησοῦνwalkingπεριπατοῦνταonἐπὶtheτῆςseaθαλάσσηςandκαὶnearἐγγὺςtheτοῦboatπλοίουcomingγινόμενον,andκαὶthey were frightenedἐφοβήθησαν.
20ὁAndδὲHe saysλέγειto themαὐτοῖς·IἘγώam [He]εἰμι,notμὴfearφοβεῖσθε.
21They were willingἤθελονthenοὖνto receiveλαβεῖνHimαὐτὸνintoεἰςtheτὸboatπλοῖον,andκαὶimmediatelyεὐθέωςwasἐγένετοtheτὸboatπλοῖονatἐπὶtheτῆςlandγῆςtoεἰςwhichἣνthey were goingὑπῆγον.
22On theΤῇnext dayἐπαύριονtheὁcrowdὄχλοςὁstandingἑστηκὼςon the other sideπέρανof theτῆςseaθαλάσσηςhaving seenεἶδονthatὅτιboatπλοιάριονotherἄλλοnoοὐκwasἦνthereἐκεῖifεἰnotμὴoneἕν,andκαὶthatὅτιnotοὐwent withσυνεισῆλθενtheτοῖςdisciplesμαθηταῖςof HimαὐτοῦὁJesusἸησοῦςintoεἰςtheτὸboatπλοῖονbutἀλλὰaloneμόνοιtheοἱdisciplesμαθηταὶof Himαὐτοῦwent awayἀπῆλθον·
23but otherἀλλὰcameἦλθενboatsπλοιάριαfromἐκTiberiasΤιβεριάδοςnearἐγγὺςtheτοῦplaceτόπουwhereὅπουthey ateἔφαγονtheτὸνbreadἄρτονhaving given thanksεὐχαριστήσαντοςtheτοῦLordκυρίου.
24WhenὅτεthereforeοὖνsawεἶδενtheὁcrowdὄχλοςthatὅτιJesusἸησοῦςnotοὐκisἔστινthereἐκεῖnorοὐδὲtheοἱdisciplesμαθηταὶof Himαὐτοῦ,they enteredἐνέβησανthemselvesαὐτοὶintoεἰςtheτὰboatsπλοιάριαandκαὶcameἦλθονtoεἰςCapernaumΚαφαρναοὺμseekingζητοῦντεςτὸνJesusἸησοῦν.
25AndΚαὶhaving foundεὑρόντεςHimαὐτὸνon the other sideπέρανof theτῆςseaθαλάσσηςthey saidεἶπονto Himαὐτῷ·RabbiῬαββί,whenπότεhereὧδεhave You comeγέγονας;
26AnsweredἀπεκρίθηthemαὐτοῖςὁJesusἸησοῦςandκαὶsaidεἶπεν·TrulyἈμὴνtrulyἀμὴνI sayλέγωto youὑμῖν,you seekζητεῖτέMeμεnotοὐχbecauseὅτιyou sawεἴδετεsignsσημεῖαbutἀλλ’becauseὅτιyou ateἐφάγετεofἐκtheτῶνloavesἄρτωνandκαὶwere satisfiedἐχορτάσθητε·
27Workἐργάζεσθεnot [for]μὴtheτὴνfoodβρῶσινthatτὴνis perishingἀπολλυμένηνbut [for]ἀλλὰtheτὴνfoodβρῶσιντὴνenduringμένουσανuntoεἰςlifeζωὴνeternalαἰώνιον,whichἣνtheὁSonυἱὸςτοῦof Manἀνθρώπουto youὑμῖνwill giveδώσει,HimτοῦτονforγὰρtheὁFatherπατὴρhas sealedἐσφράγισενὁGodθεός.
28They saidεἶπονthereforeοὖνtoπρὸςHimαὐτόν·WhatΤίmust we doποιῶμενthatἵναwe may be doingἐργαζώμεθαtheτὰworksἔργατοῦof Godθεοῦ;
29AnsweredἀπεκρίθηὁJesusἸησοῦςandκαὶsaidεἶπενto themαὐτοῖς·ThisΤοῦτόisἐστινtheτὸworkἔργοντοῦof Godθεοῦthatἵναyou should believeπιστεύητεinεἰςHim whomὃνhas sentἀπέστειλενHeἐκεῖνος.
30They saidεἶπονthereforeοὖνto Himαὐτῷ·WhatΤίthenοὖνdoποιεῖςYouσὺ[as a] signσημεῖον,thatἵναwe may seeἴδωμενandκαὶmay believeπιστεύσωμένYouσοι;Whatτίwork do You performἐργάζῃ;
31Theοἱfathersπατέρεςof usἡμῶνtheτὸmannaμάνναateἔφαγονinἐνtheτῇwildernessἐρήμῳ,asκαθώςit isἐστινwrittenγεγραμμένον·BreadἌρτονfromἐκτοῦheavenοὐρανοῦHe gaveἔδωκενthemαὐτοῖςto eatφαγεῖν.
32Saidεἶπενthereforeοὖνto themαὐτοῖςὁJesusἸησοῦς·TrulyἈμὴνtrulyἀμὴνI sayλέγωto youὑμῖν,notοὐMosesΜωϋσῆςhas givenδέδωκενyouὑμῖνtheτὸνbreadἄρτονfromἐκτοῦheavenοὐρανοῦ,butἀλλ’theὁFatherπατήρof Meμουgivesδίδωσινyouὑμῖνtheτὸνbreadἄρτονfromἐκτοῦheavenοὐρανοῦτὸνtrueἀληθινόν·
33Theὁforγὰρbreadἄρτοςτοῦof Godθεοῦisἐστινthe [One]ὁcoming downκαταβαίνωνout ofἐκτοῦheavenοὐρανοῦandκαὶlifeζωὴνgivingδιδοὺςto theτῷworldκόσμῳ.
34They saidεἶπονthereforeοὖνtoπρὸςHimαὐτόν·SirΚύριε,alwaysπάντοτεgiveδὸςto usἡμῖνtheτὸνbreadἄρτονthisτοῦτον.
35SaidΕἶπενto themαὐτοῖςὁJesusἸησοῦς·IἘγώamεἰμιtheὁbreadἄρτοςτῆςof lifeζωῆς·the [one]ὁcomingἐρχόμενοςtoπρὸςMeἐμὲneverοὐnotμὴshall hungerπεινάσῃ,andκαὶthe [one]ὁbelievingπιστεύωνinεἰςMeἐμὲnoοὐnotμὴshall thirstδιψήσειat any timeπώποτε.
36Butἀλλ’I saidεἶπονto youὑμῖνthatὅτιalsoκαὶyou have seenἑωράκατέMeμεand yetκαὶnotοὐbelieveπιστεύετε.
37AllπᾶνthatὃgivesδίδωσίνMeμοιtheὁFatherπατὴρtoπρὸςMeἐμὲwill comeἥξει,andκαὶthe [one]τὸνcomingἐρχόμενονtoπρόςMeμεnoοὐnotμὴshall I castἐκβάλωoutἔξω,
38ForὅτιI have come downκαταβέβηκαfromἀπὸτοῦheavenοὐρανοῦnotοὐχthatἵναI should doποιῶtheτὸwillθέληματὸof Meἐμὸνbutἀλλὰtheτὸwillθέλημαof the [One]τοῦhaving sentπέμψαντόςMeμε·
39Thisτοῦτοnowδέisἐστινtheτὸwillθέλημαof the [One]τοῦhaving sentπέμψαντόςMeμεthatἵναallπᾶνthatὃHe has givenδέδωκένMeμοιnoneμὴI should loseἀπολέσωofἐξitαὐτοῦbutἀλλὰwill raise upἀναστήσωitαὐτὸtheτῇlastἐσχάτῃdayἡμέρᾳ.
40Thisτοῦτοforγάρisἐστινtheτὸwillθέλημαof theτοῦFatherπατρόςof MeμουthatἵναeveryoneπᾶςὁbeholdingθεωρῶνtheτὸνSonυἱὸνandκαὶbelievingπιστεύωνinεἰςHimαὐτὸνshould haveἔχῃlifeζωὴνeternalαἰώνιον,andκαὶwill raise upἀναστήσωhimαὐτὸνIἐγὼtheτῇlastἐσχάτῃdayἡμέρᾳ.
41Were grumblingἘγόγγυζονthereforeοὖνtheοἱJewsἸουδαῖοιaboutπερὶHimαὐτοῦbecauseὅτιHe saidεἶπεν·IἘγώamεἰμιtheὁbreadἄρτοςὁhaving come downκαταβὰςfromἐκτοῦheavenοὐρανοῦ,
42Andκαὶthey were sayingἔλεγον·NotΟὐχthisοὗτόςisἐστινJesusἸησοῦςtheὁsonυἱὸςof JosephἸωσήφ,of whomοὗweἡμεῖςknowοἴδαμενtheτὸνfatherπατέραandκαὶtheτὴνmotherμητέρα;Howπῶςthenνῦνsays HeλέγειὅτιFromἘκτοῦheavenοὐρανοῦI have come downκαταβέβηκα;
43AnsweredἀπεκρίθηJesusἸησοῦςandκαὶsaidεἶπενto themαὐτοῖς·NotΜὴgrumbleγογγύζετεwithμετ’one anotherἀλλήλων.
44No oneοὐδεὶςis ableδύναταιto comeἐλθεῖνtoπρόςMeμεifἐὰνnotμὴtheὁFatherπατὴρthe [one]ὁhaving sentπέμψαςMeμεdrawsἑλκύσῃhimαὐτόν,and Iκἀγὼwill raise upἀναστήσωhimαὐτὸνinἐνtheτῇlastἐσχάτῃdayἡμέρᾳ.
45It isἔστινwrittenγεγραμμένονinἐνtheτοῖςprophetsπροφήταις·AndΚαὶthey will beἔσονταιallπάντεςtaughtδιδακτοὶof Godθεοῦ·Everyoneπᾶςὁhaving heardἀκούσαςfromπαρὰtheτοῦFatherπατρὸςandκαὶhaving learnedμαθὼνcomesἔρχεταιtoπρὸςMeἐμέ.
46NotοὐχthatὅτιtheτὸνFatherπατέραhas seenἑώρακένanyoneτιςifεἰnotμὴthe [One]ὁbeingὢνfromπαρὰτοῦGodθεοῦ,Heοὗτοςhas seenἑώρακενtheτὸνFatherπατέρα.
47TrulyἀμὴνtrulyἀμὴνI sayλέγωto youὑμῖν,the [one]ὁbelievingπιστεύωνhasἔχειlifeζωὴνeternalαἰώνιον.
48Iἐγώamεἰμιtheὁbreadἄρτοςτῆςof lifeζωῆς·
49Theοἱfathersπατέρεςof Youὑμῶνateἔφαγονinἐνtheτῇwildernessἐρήμῳtheτὸmannaμάνναandκαὶdiedἀπέθανον·
50Thisοὗτόςisἐστινtheὁbreadἄρτοςὁfromἐκτοῦheavenοὐρανοῦcoming downκαταβαίνωνthatἵναanyoneτιςofἐξitαὐτοῦmay eatφάγῃandκαὶnotμὴdieἀποθάνῃ·
51Iἐγώamεἰμιtheὁbreadἄρτοςὁlivingζῶνὁfromἐκτοῦheavenοὐρανοῦhaving come downκαταβάς·ifἐάνanyoneτιςshall have eatenφάγῃofἐκthisτούτουτοῦbreadἄρτουhe will liveζήσειtoεἰςtheτὸνageαἰῶνα,andκαὶtheὁbreadἄρτοςalsoδὲthatὃνIἐγὼwill giveδώσωtheἡfleshσάρξof Meμούisἐστινforὑπὲρtheτῆςof theτοῦworldκόσμουlifeζωῆς.
52Were arguingἘμάχοντοthereforeοὖνwithπρὸςone anotherἀλλήλουςtheοἱJewsἸουδαῖοιsayingλέγοντες·HowΠῶςis ableδύναταιthis [man]οὗτοςusἡμῖνto giveδοῦναιtheτὴνfleshσάρκαhisαὐτοῦto eatφαγεῖν;
53Saidεἶπενthereforeοὖνto themαὐτοῖςὁJesusἸησοῦς·TrulyἈμὴνtrulyἀμὴνI sayλέγωto youὑμῖν,ifἐὰνnotμὴyou shall have eatenφάγητεtheτὴνfleshσάρκαof theτοῦSonυἱοῦτοῦof Manἀνθρώπουandκαὶshall have drunkπίητεof Himαὐτοῦtheτὸbloodαἷμα,notοὐκyou haveἔχετεlifeζωὴνinἐνyourselvesἑαυτοῖς.
54The [one]ὁeatingτρώγωνof Meμουtheτὴνfleshσάρκαandκαὶdrinkingπίνωνof Meμουtheτὸbloodαἷμαhasἔχειlifeζωὴνeternalαἰώνιον,and Iκἀγὼwill raise upἀναστήσωhimαὐτὸνin theτῇlastἐσχάτῃdayἡμέρᾳ.
55Theἡforγὰρfleshσάρξof Meμουtrueἀληθήςisἐστιfoodβρῶσις,andκαὶtheτὸbloodαἷμάof Meμουtrueἀληθήςisἐστιdrinkπόσις.
56The [one]ὁeatingτρώγωνof Meμουtheτὴνfleshσάρκαandκαὶdrinkingπίνωνof MeμουtheτὸbloodαἷμαinἐνMeἐμοὶabidesμένειand Iκἀγὼinἐνhimαὐτῷ.
57AsκαθὼςsentἀπέστειλένMeμεtheὁlivingζῶνFatherπατὴρand Iκἀγὼliveζῶbecause ofδιὰtheτὸνFatherπατέρα,alsoκαὶthe [one]ὁfeeding onτρώγωνMeμεhe alsoκἀκεῖνοςwill liveζήσειbecause ofδι’Meἐμέ.
58Thisοὗτόςisἐστινtheὁbreadἄρτοςὁfromἐξheavenοὐρανοῦhaving come downκαταβάς,notοὐasκαθὼςateἔφαγονtheοἱfathersπατέρεςandκαὶdiedἀπέθανον·The [one]ὁeatingτρώγωνthisτοῦτοντὸνbreadἄρτονwill liveζήσειtoεἰςtheτὸνageαἰῶνα.
59These thingsταῦταHe saidεἶπενinἐν[the] synagogueσυναγωγῇteachingδιδάσκωνinἐνCapernaumΚαφαρναούμ.
60ManyΠολλοὶthereforeοὖνhaving heardἀκούσαντεςofἐκtheτῶνdisciplesμαθητῶνof Himαὐτοῦsaidεἶπαν·DifficultΣκληρόςisἐστινtheὁwordλόγοςthisοὗτος·whoτίςis ableδύναταιitαὐτοῦto hearἀκούειν;
61KnowingεἰδὼςhoweverδὲὁJesusἸησοῦςinἐνHimselfἑαυτῷthatὅτιare grumblingγογγύζουσινaboutπερὶthisτούτουtheοἱdisciplesμαθηταὶof HimαὐτοῦHe saidεἶπενto themαὐτοῖς·ThisΤοῦτοyouὑμᾶςdoes offendσκανδαλίζει;
62What ifἐὰνthenοὖνyou should seeθεωρῆτεtheτὸνSonυἱὸντοῦof ManἀνθρώπουascendingἀναβαίνονταwhereὅπουHe wasἦντὸbeforeπρότερον;
63TheτὸSpiritπνεῦμάit isἐστιντὸgiving lifeζῳοποιοῦν,theἡfleshσὰρξnotοὐκprofitsὠφελεῖnothingοὐδέν·TheτὰwordsῥήματαthatἃIἐγὼspeakλελάληκαto youὑμῖνspiritπνεῦμάareἐστινandκαὶlifeζωήthey areἐστιν.
64Butἀλλὰthey areεἰσὶνofἐξyouὑμῶνsomeτινεςwhoοἳnotοὐbelieveπιστεύουσιν.Knewᾔδειforγὰρfromἐξ[the] beginningἀρχῆςὁJesusἸησοῦςwhoτίνεςareεἰσὶνthoseοἱnotμὴbelievingπιστεύοντεςandκαὶwhoτίςit isἐστινwhoὁwill betrayπαραδώσωνHimαὐτόν.
65AndκαὶHe was sayingἔλεγεν·Because ofΔιὰthisτοῦτοhave I saidεἴρηκαto youὑμῖνthatὅτιno oneοὐδεὶςis ableδύναταιto comeἐλθεῖνtoπρόςMeμεifἐὰνnotμὴit shallᾖhave been grantedδεδομένονto himαὐτῷfromἐκtheτοῦFatherπατρός.
66FromἘκthat [time]τούτουmanyπολλοὶofἐκtheτῶνdisciplesμαθητῶνof Himαὐτοῦdepartedἀπῆλθονtoεἰςtheτὰbackὀπίσωandκαὶno longerοὐκέτιwithμετ’Himαὐτοῦwalkedπεριεπάτουν.
67SaidεἶπενthereforeοὖνὁJesusἸησοῦςto theτοῖςTwelveδώδεκα·NotΜὴalsoκαὶyouὑμεῖςare wishingθέλετεto go awayὑπάγειν;
68AnsweredἀπεκρίθηHimαὐτῷSimonΣίμωνPeterΠέτρος·LordΚύριε,toπρὸςwhomτίναwill we goἀπελευσόμεθα;[The] wordsῥήματαof lifeζωῆςeternalαἰωνίουYou haveἔχεις,
69andκαὶweἡμεῖςhave believedπεπιστεύκαμενandκαὶhave knownἐγνώκαμενthatὅτιYouσὺareεἶtheὁHoly Oneἅγιοςτοῦof Godθεοῦ.
70AnsweredἀπεκρίθηthemαὐτοῖςὁJesusἸησοῦς·NotΟὐκIἐγὼyouὑμᾶςtheτοὺςTwelveδώδεκαdid chooseἐξελεξάμην;andκαὶofἐξyouὑμῶνoneεἷςa devilδιάβολόςisἐστιν.
71He was speakingἔλεγενnowδὲτὸνof JudasἸούδαν[son] of SimonΣίμωνοςIscariotἸσκαριώτου·heοὗτοςforγὰρwas aboutἔμελλενto betrayπαραδιδόναιHimαὐτόν,oneεἷςofἐκtheτῶνTwelveδώδεκα.